Evde Böcek Gözlemi

Bu STEM etkinliği, okul öncesi ve ilkokul seviyesine uygun bir etkinliktir. Bu etkinlik çocukların dünyamızda yaşayan canlıların çeşitliliğini öğrenmesi ve yaşam hakkına saygı suyması açısından önemlidir. Bu etkinlikte direkt bir canlı ile çalışılacağı için etkinlikte dikkat edilmesi gereklen konular önem arzetmektedir.

Etkinliğin Amacı:

yaprak Dünyada yaşayan canlı çeşitliliğinin bilinmesini sağlamak,

Yaprak Her canlının bir yaşam hakkı olduğunu bilmek,

Yaprak Tüm yaşam haklarına saygılı olunmasını sağlamak,

Yaprak Yaşam alanı bilgisine ve çeşitliliğine sahip olmak,

Yaprak Çocukların gözlem yapma ve gözlem formu doldurma becersine sahip olmasını sağlamak

Önce Hikaye

Sabah erkenden uyanan Tako penceresini açtığında dışarıda harika bir hava olduğunu görmüş. İlkbaharın ilk günleriymiş ve hava inanılmaz güzelmiş. Kuşlar cıvıldıyor, ağaçların yemyeşil yaprakları ve yeni açan çiçekleri rüzgarda sallanıyormuş. Ruka'ya seslenmiş ama Ruka hala uyuyormuş. Tako her sabahki gibi lavaboya gitmiş, elini yüzünü yıkamış dişlerini fırçalamış ve odasına dönüp Ruka'yı uyandırmış. Ruka da elini yüzünü yıkadıktan sonra birlikte kahvaltı sofrasına oturmuşlar. Tako dedesini biraz üzgün görüp sormuş;

Ne oldu dede? Bir sorun mu var?

Önemli bir şey değil ama arka bahçeye ektiğim domateslere çekirgeler dadanmış. Ne yapabileceğimi bilmiyorum.

Çekirge mi? Çekirgeler o kadar çok mu?

Evet bu yıl çok fazla çekirge var. Çekirgeler aslında çok sakin böceklerdir ekinlere de gelmezler ama insanlar olarak doğanın dengesini çok bozduk Tako. Bu yüzden bu sene çokça çekirge var ve ekinlerimize zarar veriyorlar.

Çok haklısın dede. Doğa olmadan biz insanların hiç şansı yok. Peki ne yapacağız dede? Bir çözümü var mı bunun?

Aslında ilaçlamak işe yarar ama ben ilaç kullanmayı sevmiyorum. İlaç sadece çekirgeleri değil, onlarla beslenen kuşları da, diğer zararsız böcekleri de ve hatta karıncaları bile öldürüyor. Doğanın dengesini daha çok bozmak bana doğru gelmiyor Tako.

Ama o zaman tüm ekinlerimizi yiyecekler mi şimdi?

Duman da onları korkutup kaçırır aslında ama onların ne zaman besleneceklerini, ne zaman uyanacaklarını bilmiyorum. Eğer bilseydim o zaman tam vaktinde gidip onları kaçırırdım.

Dedem benim. Bunun için sana yardımcı olabilirim aslında.

Nasıl yardımcı olacaksın?

Benim aklımda bir fikir var. Hadi Ruka. Bugün biraz işimiz var.

Ben bu bakışı biliyorum. Yine bir şeyler yapacağız değil mi Tako?

Beni iyi tanıyorsun Ruka. Haydi. Gerçekten çok işimiz var!

Tako hemen odasına gidip deney önlüğünü giymiş. Bir sürü malzeme toplamışlar. Ruka merakla ona ne yapacaklarını sormuş ama Tako cevap vermemiş. Bahçeye çıkıp evin arkasına doğru ilerlemişler ve etkinliğe başlamışlar. Hadi biz de onlarla aynı etkinliği yapalım. Olur mu?

Malzemeler

kutu makas selobant sünger poset eldiven kavanoz dogal

Etkinlik

I. Adım

Bu etkinlik için orta boy bir kutuya ihtiyacımız var. Boş ayakkabı kutusu ideal boyutumuz. Şekildeki gibi kutunun ön kısmından bir parça kesiyoruz. Üst kısmının da eğer kapakları varsa onları da düzgünce kesmeye çalışın. Bu adımda büyüklerinizden yardım da alabilirsiniz.

II. Adım

Şimdi sıra poşetlemede. Kutunun açık olan kısımlarını şeffaf poşetle kapatmamız gerekiyor. Poşetinizi keserek açın ve delikleri kağatacak kadar parçalar kesin. Daha sonra bu parçaları kutunun açık olan yerlerini düzgünce kapacatacak şekilde bantlayın. Düzgünce bantlamak önemli çünkü böceğimizin dışarı kaçmasını istemeyiz değil mi?

III. Adım

Kutumuzun yan tarafına küçük küçük delikler açın. Delikler çok büyük olmamalı ki böceğimiz dışarı çıkmasın.

Kutunun her tarafını kapattık, böceği ve diğer eşyaları nereden içeri sokacağız? Elimizin rahatça içine gireceği kadar bir kapı açalım şimdi. Kapı elinizin girebileceğinden çok az daha büyük olsun. Böylelikle hem böceği hem de eşyaları rahatça içeri sokabiliriz. Daha sonra bu kapıyı da bantlayacağız.

IV. Adım

Artık kutumuzu içerisinde böceğin yaşayabileceği gibi düzenleyebiliriz. Çeşitli odun parçaları, kurumuş otla, taşlar ile istediğiniz gibi düzenleyin. Islattığımız süngeri de içine koyun. Genelde çekirge, uğurböceği gibi böcekler suda çok kolay boğulur. Bu yüzden içeriye su değil, su çekmiş sünger koyuyoruz. Böceğimiz oradan su içebilir. Böceğimizin yemesi için birkaç dilim elma, muz gibi meyvelerden koyun. İki değişik meyve koyabilirsiniz. Böceğimiz hangisini beğenirse onu yer.

V. Adım

Artık eldivenlerimizi takıp böcek aramaya başlayabiliriz. Bahçeye veya bitkilerin bol olduğu yerlere bakın. Belki bir çekirge veya uğurböceği bulabiliriz. Böceğe dokunmamak çok önemli. Sağlığımız için değil, ona zarar verebiliriz. Çekirge gördüğünüz zaman kavanozu dikkatlice üzerine kapatın, daha sonra aşağıdan kapağını yerleştirmeye çalışın. Bazı böcekler çok uysaldır. Peygamber Devesi veya Uğur Böceği gibi böcekleri elinizle de alabilirsiniz.

VI. Adım

Eve döndüğümüzde böceğimizi daha önce açtığımız kapıdan içeri koyup, kapıyı da bantlayabiliriz. Böceğimiz için korunaklı ve doğasına benzer bir alan yaptık. Böceğimiz içinde hareket edecek, uyuyacak, beslenecek. Biz de bu süreç içinde, en fazla 2 gün böceğimizi inceleyebiliriz. Hatta çeşitli aralıklarla kontrol edip, bir kağıda hangi saatte kutuda dolaştığını, hangi saatte beslendiğini, hangi saatte su içtiğini yazabiliriz.

Eğer bir böcek yakaladıysanız ve böceğin bacaklarına dikkat ettiyseniz, çok tüylü veya dikenli bacaklara sahip olduklarını görmüş olmalısınız. Bu tüyler sayesinde böcekler, bitkilerin tohum üretmesi için gerekli küçük bitki parçalarını, gezdikleri her bitkiye taşırlar. Böylelikle bitkiler tohum üretir ve yayılırlar. Böceklerin olmaması demek, bitkilerin olmaması demektir ve bitkiler olmadan dünya üzerinde hiçbir canlı olmazdı.

2 günün bitiminde böceğimizi aldığımız yere geri bırakmamız gerekiyor. Dilerseniz başka bir böcek ile aynı şekilde inceleme yapıp yeniden not tutabilirsiniz. Ne dersiniz belki bu kez bir çekirge yakalarız.

Dikkat!

Bu etkinlikte bir canlı kullanılacağı için etkinlik boyunca dikkatli olunmalıdır.

Psikolojik araştırmalar böcek korkusunun öğrenilmiş bir davranış olduğunu göstermektedir. Bu korkuyu oluşturmamak veya çoğaltmamak için öğretmenin davranışları çok önemlidir.

Etkinlik sonrasında incelenen böcek alındığı yere bırakılmalıdır.

Böcek/örümceğin ölmesi durumunda neden öldüğü, neyin eksik olduğu konusu araştırmalıdır. Eğer sebep bulunamaz ise canlıların kendi yaşam alanlarından koparıldığında yaşayamadıkları kesinlikle anlatılmalıdır.

Değerlendirme Soruları

yaprak Nasıl bir böcek veya örümcek yakaladınız?

yaprak Böcek ile örümcek arasında nasıl bir fark olabilir?

yaprak Sizce yakaladığınız canlı yaşam hakkına sahip mi? Sahip ise neden? Sahip değil ise neden?

yaprak Kanatları var mı?

yaprak Bize böceğin hangi saatte yemek yediğini söyler misin?

yaprak Böcek/örümcek hakkında hiç araştırma yaptın mı?

yaprak Bu böcek/örümcek hakkında bize ne söylemek istersin?

yaprak Aranızda böceklerden/örümceklerden korkan var mı?

Etkinlik Dosyası

Bilimsel Kavramlar

Bu etkinlik ile alakalı olan bilimsel kavramlar; Böcek, Örümcek, Eklembacaklılar, Ekoloji ve Karbon Dönüşümü. Kavramlar hakkında kendi araştırmanızı yaparak ilginç bilgilere ulaşabilirsiniz!